Hırsızlık Suçu Nedir?

Hırsızlık Suçu Nedir?

Başkasına ait taşınır bir malı zilyedin rızası olmaksızın kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla alınması fiili hırsızlık suçu olarak tanımlanmaktadır.

“Madde 141- Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.”

Hırsızlık Suçu Şikayet, Zamanaşımı ve Uzlaştırma:

Şikayet bağlı suçlar arasında yer almayan hırsızlık suçu re’sen araştırılır, herhangi bir şikayet süresi yoktur, 8 yıllık genel dava zamanaşımı süresi içeresinde şikayette bulunulması durumunda soruşturma başlatılabilir. Şikayetten vazgeçme durumunda kamu davasının düşmesi söz konusu değildir.

TCK md. 141’de düzenlenen basit hırsızlık suçu uzlaştırma prosedürünün uygulanması gereken suçlar arasında düzenlenmiştir.

Hırsızlık Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme:

Hırsızlık suçunda yetkili mahkeme hırsızlık eyleminin gerçekleştirildiği yer mahkemesiyken, görevli mahkeme ise asliye ceza mahkemesidir.

Hırsızlık Suçunun Şartları ve Unsurları:

1. Suçun konusu yalnızca taşınır bir maldır.
2. Korunan hukuki değer zilyetliktir

1. Taşınır Bir Malın Varlığı:

Hırsızlık suçunun tanımını yapan TCK md. 141’de suçun yalnızca taşınır mallar için söz konusu olacağı taşınmaz mallar için hırsızlık suçunun meydana gelemeyeceği belirtilmiştir.

2. Zilyedin Elinde Bulunan Taşınır Bir Malın Zilyedin Egemenliğinden Çıkması:

Kanun koyucu hırsızlık suçunu düzenlerken suçun korunan hukuki değeri için mülkiyet hakkından daha geniş bir kapsamı bulunan zilyetlik kurumunu koruma altına almıştır. Bu bağlamda bir kimse kendisine ait olmayan bir malın haksız bir eylem sonucu iradesi dışında başka biri tarafından ele geçirilmesi halinde hırsızlık suçunun mağduru konumuna gelmektedir.

Zilyetlik hakkı gasp edilen mağdurun nasıl zilyet olduğu suçun meydana gelmesi konusunda farklı bir sonuç doğurmayacaktır. Yani bir başka deyişle hukuka aykırı bir şekilde zilyet olan bir kişinin hırsızlık sonucu zilyet olduğu malın elinden alınması durumunda da kişi hırsızlık suçunun mağduru olabilmektedir. Bu konuda örnek vermek gerekirse A’ya ait cep telefonunu çalan B’nin bu telefonu C’ye çaldırması durumunda B, C’nin bu haksız eylemi sonucunda hırsızlık suçunun mağduru haline gelebilmektedir.

Hırsızlık Suçunun Unsurları:

Fail:

Herhangi bir gerçek kişi bu suçun faili olabilir. Tüzel kişiler içinse hırsızlık suçunun işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlayan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır.

Mağdur:

Hırsızlık suçunda mağdur zilyet bulunduğu malda zilyetliği gasp edilen kişidir.

Suçun Hukuki Konusu:

Hırsızlık suçunda korunan hukuki değer zilyetlik hakkıdır.

Suçun Manevi Unsuru:

Hırsızlık suçu yalnızca kasten işlenebilen bir suçtur. Suçta aranacak kastın unsurları ise malın başkasına ait olduğunu bilinmesi, zilyedin rızasının olmadığının bilinmesi ve malın bulunduğu yerden alınması eyleminin istenmesinden oluşmaktadır.

Rıza:

Hırsızlık suçunda rıza kavramı hukuka uygunluk sebebi olarak değil suçun maddi unsuru olarak düzenlenmektedir. Hırsızlık suçunun tanımını yapan TCK md.141’de zilyedin rızasının yokluğu durumunda suçun meydana geleceği anlamı çıkmaktadır. Bu bağlamda hırsızlık suçunda rıza mevcutsa hırsızlık suçu meydana gelemeyecektir.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri:

Teşebbüs:

Hırsızlık suçu teşebbüse elverişli bir suçtur. Ancak Yargıtay somut olay nezdinde farklı değerlendirmelerde bulunabilmektedir.

İştirak:

Hırsızlık suçunda suça iştirak mümkünüdür. İştiraktan söz edebilmek için faillerin suçun icra hareketlerine katılması veya icra hareketlerini gerçekleştiren kişiye bu kararı verdirmesi veya icra hareketlerini yapan kişiye yardım etmesi ya da o suça yönelik olarak katılma iradesini taşıması gerekir.

İçtimaı:

Gerekli koşulların varlığı halinde hırsızlık suçu için suçların içtimai durumu söz konusu olabilmektedir. Bu duruma örnek olarak eve giren bir hırsızın birden çok eşya çalması durumunda faili her bir eşya için ayrı ayrı cezalandırılmamakta, tek bir hırsızlık eylemi için ceza almaktadır.

Nitelikli Hırsızlık Suçu:

TCK md. 142’de düzenlenmiştir.

“Nitelikli hırsızlık^[57]

Madde 142- (1) Hırsızlık suçunun;

a) Kime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında,

c) Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların belli varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkında,

d) Bir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında,

e) Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında,

İşlenmesi hâlinde, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Suçun;

a) Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak,

b) Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle,

c) Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarak,

d) Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle,

e) Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle,

f) Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak,

h) Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında,

İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

(3) Suçun, sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır ve onbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

(4) Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz.

(5) Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.”

Hırsızlık Suçunda Cezayı arttıran ve Azaltan Sebepler:

Hırsızlık suçunda cezayı arttıran sebepleri TCK md. 143 düzenlerken azaltan sebepler ise TCK md. 144 ve 145.’te düzenlenmiştir.

“Madde 143- Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır

Madde 144- Hırsızlık suçunun;

a) Paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde,

b) Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla,

İşlenmesi halinde, şikayet üzerine, fail hakkında iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Madde 145- Hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak, ceza vermekten de vazgeçilebilir.”